Alan adı korsanlığı (cybersquatting), başkasının markasıyla aynı ya da ona benzeyen bir alan adını kötü niyetle kaydetmek, elde tutmak veya kullanmaktır.
Alan adı korsanlığı (cybersquatting, hukuk metinlerinde "siber işgal" olarak da geçer), başkasına ait bir markayla aynı ya da karıştırılacak kadar benzer bir alan adının kötü niyetle kaydedilmesi, elde tutulması veya kullanılmasıdır. Amaç alan adını markaya satmak, reklam trafiğinden gelir elde etmek, müşterileri bir rakibe yönlendirmek ya da alan adını dolandırıcılıkta kullanmak olabilir. Teknik olduğu kadar hukuki bir kavramdır ve başlıca çözüm yolları uyuşmazlık süreçleri ile mahkemelerdir.
Nasıl çalışır
Korsanlar marka adlarını yeni genel uzantılarda ve ülke kodlu uzantılarda, bir ürün lansmanının hemen öncesinde ya da sonrasında veya bir markanın alan adının süresi dolduğu anda kaydeder. Typosquatting ve combosquatting yöntemlerini de kullanırlar. Bu alan adlarının birçoğu reklamlı bir park sayfasında ya da "satılık" ilanıyla bekler; bazıları ise işlerine geldiğinde sahte sayfalara yönlendirilir. .com gibi genel uzantılarda ICANN'in Tek Tip Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP), marka sahibine alan adının devrini ya da iptalini talep etme imkânı verir. Bunun için alan adının markayla aynı veya karıştırılacak kadar benzer olması, sahibinin meşru bir hakkı bulunmaması ve alan adının kötü niyetle kaydedilip kullanılması gerekir. Türkiye'de .tr uzantılı alan adları için TRABIS kapsamında ayrı bir uyuşmazlık çözüm süreci bulunur; markaya tecavüz iddiaları için mahkeme yolu da açıktır.
Örnek
Temsilî bir örnek: Kurgusal bir yazılım şirketi OrnekBulut adlı bir ürün duyurur duyurmaz biri ornekbulut[.]app ve ornekbulut-giris[.]com alan adlarını kaydeder. İlki yüksek bir fiyatla "satılık alan adı" sayfası gösterir. İkincisi bir süre sonra şirketin giriş sayfasının kopyasını yayınlar ve oltalama e-postalarında kullanılır.
Nasıl anlaşılır
- Markanızı içeren bir alan adı, sizinle ilgisi olmayan biri tarafından kaydedilmiştir.
- Park sayfalarında rakiplerinizin reklamları ya da alan adının satış teklifi görünür.
- Kayıt tarihi duyurularınızla ya da yenilenmeyen bir alan adınızla örtüşür.
- Sahip bilgileri gizlidir ve iletişim yalnızca bir aracı üzerinden mümkündür.
Markalar ne yapabilir
- Temel markalarınızı ana genel uzantılarda ve önemli pazarlarınızın ülke kodlu uzantılarında kaydedin; yenilemeleri otomatik ödemeye bağlayın.
- Markalarınızı içeren yeni kayıtları izleyin.
- Durumları ayırın: Oltalama barındıran bir alan adı, barındırma firması ve kayıt kuruluşu üzerinden kaldırılmalıdır; markanızı ihlal eden pasif bir alan adı ise UDRP ya da ulusal uyuşmazlık süreçlerinin konusudur.
- Alan adlarını geri satın alma konusunda temkinli olun; bu, yeni korsanlığı teşvik edebilir.
Phishvoid işin kötüye kullanım tarafıyla ilgilenir: oltalama veya dolandırıcılık için kullanılan alan adlarını doğrular ve kaldırtır; ekiple iletişime geçebilirsiniz.
Devamını okuyun: Typosquatting ve Homoglyph Alan Adları: Nasıl Çalışır?
Bunu markanıza karşı mı görüyorsunuz?
Oltalama ve taklit sitelerini bulup kaldırtıyoruz. Ne gördüğünüzü bize anlatın.