Marka İzleme Hizmeti: Neyi, Nerede, Nasıl İzler?

Marka izleme hizmeti benzer alan adlarını, sahte siteleri, taklit hesapları ve reklamları nasıl takip eder? Kaynakları ve iyi bir alarmı anlatıyoruz.

Marka izleme hizmeti, markanızın adının, logosunun ve alan adlarınızın internette izinsiz kullanıldığı yerleri sürekli tarayan ve şüpheli bulguları size ya da kaldırma ekibine bildiren hizmettir. Online marka izleme; yeni kaydedilen alan adlarını, sertifika kayıtlarını, arama reklamlarını, sosyal medya hesaplarını ve uygulama mağazalarını kapsar. Bir izleme hizmetinin değeri bulduğu sonuç sayısıyla değil, sahte bir siteyi henüz az kişiye ulaşmışken ne kadar erken ve ne kadar az gürültüyle yakaladığıyla ölçülür. Bu yazıda izlemenin neyi, nerede ve nasıl takip ettiğini, iyi bir alarmın neleri içerdiğini ve izlemenin sınırlarını anlatıyoruz.

Bülten izleme ile online marka izleme aynı şey değil

“Marka izleme” ifadesi Türkiye’de iki farklı hizmet için kullanılır. İlki bülten izlemedir: TÜRKPATENT’in yayımladığı Resmî Marka Bülteni’nde markanıza benzeyen yeni başvuruların takip edilmesi. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre bültende yayımlanan bir başvuruya itiraz, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yapılmalıdır. Bu nedenle bülten izleme, genellikle marka vekillerinin sunduğu düzenli bir hukuki hizmettir.

İkincisi online marka izlemedir ve bu yazının konusudur. Markanızı dolandırıcılık amacıyla taklit edenler marka başvurusu yapmaz; bir alan adı alır, sahte bir sayfa kurar ya da sahte bir hesap açar. Bu yüzden bülten izleme ne kadar iyi yapılırsa yapılsın sahte siteleri yakalamaz. İki hizmet farklı riskleri karşılar ve birbirinin yerini tutmaz.

Online marka izleme hangi kaynakları tarar?

İyi bir izleme hizmeti tek bir kaynağa güvenmez. Sahte bir kampanya farklı aşamalarda farklı izler bırakır:

• Alan adı kayıtları: Markanızın adını içeren ya da ona benzeyen yeni kayıtlar. Typosquatting, combosquatting ve homoglyph gibi kalıpları typosquatting ve homoglyph alan adları yazımızda anlattık.
• Sertifika kayıtları: Bir alan adı için TLS sertifikası alındığında bu bilgi kamuya açık sertifika şeffaflığı kayıtlarına düşer. Bu, sahte site yayına girmeden önce bile bir sinyal verebilir.
• DNS ve içerik değişiklikleri: Park edilmiş bir alan adının bir gün giriş formu yayınlamaya başlaması ya da e-posta kaydı (MX) eklenmesi.
• Arama sonuçları ve reklamlar: Marka adınızla yapılan aramalarda sahte sitelere giden ilanlar ve sonuçlar.
• Sosyal medya ve mesajlaşma: Sahte destek hesapları, sahte kampanya sayfaları ve markanızın adını kullanan kanal ya da gruplar.
• Uygulama mağazaları: Markanızın adını ve logosunu taşıyan resmî olmayan uygulamalar.
• Kendi sinyalleriniz: Müşteri şikâyetleri, çağrı merkezi notları, kötüye kullanım bildirim kutunuz ve web sunucu kayıtlarınız. Bazı klon siteler logo ve görselleri doğrudan sizin sunucunuzdan yükler; yabancı bir siteden gelen bu istekler kayıtlarınızda görünebilir.

Bu kaynakların her biri farklı bir anı yakalar: alan adı ve sertifika kayıtları hazırlık aşamasını, reklamlar ve sosyal medya yayılma aşamasını, müşteri şikâyetleri ise zararın başladığı anı gösterir.

İzleme listesi: hangi terimler takip edilmeli?

İzlemenin kalitesi, neyin arandığına bağlıdır. Yalnızca şirket unvanını izlemek çoğu zaman yetmez. Kapsamlı bir izleme listesinde genellikle şunlar bulunur:

• Marka ve ürün adları: Şirket adının kısa ve uzun hâlleri, ürün ve uygulama adları, kampanya adları.
• Türkçe karakter varyantları: “Örnek Bankası” gibi bir ad, alan adlarında “ornekbankasi”, “ornek-banka” ya da Türkçe karakterli bir alan adının punycode karşılığı olarak görünebilir. Bu varyantların hepsi listede olmalıdır.
• Sık eklenen kelimeler: Dolandırıcılar marka adını “giris”, “destek”, “odeme”, “kampanya”, “iade” ya da “guvenlik” gibi kelimelerle birleştirir.
• Yöneticiler ve resmî hesaplar: Üst düzey yöneticilerin adları ve kurumsal sosyal medya hesaplarınızın kullanıcı adları da taklit edilebilir.

Liste bir kez hazırlanıp unutulmamalıdır. Yeni bir ürün, kampanya ya da uygulama yayına girdiğinde izleme listesini de güncelleyin; dolandırıcılar çoğu zaman en yeni ve en çok konuşulan kampanyayı taklit eder.

Gürültüyü ayıklamak: iyi bir alarm neleri içerir?

Markanızın adını içeren her alan adı bir tehdit değildir. Bayiler, hayran sayfaları, haber siteleri ve aynı kelimeyi kullanan ilgisiz işletmeler de sonuçlara düşer. Haftada yüzlerce ham sonuç gönderen bir izleme, ekibiniz bunları ayıklayamıyorsa işe yaramaz. İyi bir alarm şu bilgileri bir arada sunar:

• Adres ve kaynak: Bulgunun tam adresi, ilk ne zaman görüldüğü ve hangi kaynaktan geldiği.
• Benzerlik türü: Yazım hatası mı, marka adına eklenmiş bir kelime mi, benzer görünen bir karakter mi?
• İçerik durumu: Alan adı park edilmiş mi, başka bir yere mi yönleniyor, yoksa aktif bir giriş ya da ödeme formu mu var?
• Kanıt: Tarih ve saatli ekran görüntüsü, kayıt bilgileri ve barındırma bilgisi.
• Önerilen aksiyon: İzlemeye devam, kaldırma talebi başlat ya da meşru olduğu için kapat.

Bu ayıklama işini kimin yaptığı önemlidir. Bazı hizmetler ham sonuçları size iletir ve kararı ekibinize bırakır; bazıları ise her bulguyu bir analistin incelemesinden geçirir ve size yalnızca doğrulanmış vakaları gösterir. Teklif alırken bu farkı mutlaka sorun.

Park edilmiş alan adlarıyla ne yapılır?

İzlemenin en sık ürettiği bulgu, markanıza benzeyen ama henüz içerik yayınlamayan bir alan adıdır. Ortada bir kötüye kullanım olmadığı için barındırma ya da kayıt firmaları bu tür alan adlarını çoğu zaman askıya almaz. Bu durumda gerçekçi seçenekler şunlardır:

• Alan adını yakın izlemeye almak ve içerik, DNS ya da sertifika değişikliğinde yeniden incelemek
• Alan adını kendi e-posta ağ geçidinizde, web proxy’nizde ve DNS filtrenizde engellemek
• Alan adına bir MX kaydı eklenmişse, e-posta gönderimi hazırlığı olabileceği için önceliği yükseltmek
• Markanızla açıkça ilişkili ve kötü niyetli olduğu düşünülen kayıtlar için hukuk ekibinizle UDRP gibi uyuşmazlık yollarını değerlendirmek

Markanıza benzeyen alan adlarının kayıtlı olup olmadığına kendiniz göz atmak isterseniz benzer alan adı bulucu aracımızı kullanabilirsiniz.

İzleme sıklığı ve izlemeden sonrası

İzleme sıklığı, hizmetler arasındaki en önemli farklardan biridir. Haftalık bir rapor, kısa ömürlü sahte siteleri çoğu zaman iş işten geçtikten sonra gösterir. Sahte sitelerin para ve kimlik bilgisi topladığı sektörlerde sürekli tarama ve doğrulanmış bulgular için anlık bildirim daha anlamlıdır. Raporlar ise yönetim için eğilimleri ve tekrar eden altyapıyı göstermeye yarar.

İzleme tek başına koruma sağlamaz. Bulunan bir sahte siteyi engel listelerine ekletecek ve kaldırtacak bir süreç yoksa, izleme yalnızca sorunun ne kadar büyük olduğunu gösterir. Bu yüzden izleme hizmetini değerlendirirken bulgunun kaldırmaya nasıl dönüştüğünü de sorun. Kapsamın tamamını marka koruma hizmeti yazımızda anlattık. Phishvoid’de izleme ve kaldırma aynı abonelikte yürür: bulunan her site bir analist tarafından doğrulanır, ardından engel listelerine, USOM’a ve barındırma, CDN ve kayıt firmalarına bildirilir.

Sık sorulan sorular

Marka izleme hizmeti ile marka koruma hizmeti arasındaki fark nedir?

İzleme, şüpheli kullanımları bulur ve size bildirir. Koruma hizmeti ise buna doğrulama, engel listesi bildirimi, kaldırma talebi ve takip adımlarını ekler. Bazı firmalar yalnızca izleme, bazıları ikisini birlikte sunar.

Ücretsiz araçlarla marka izleme yapılabilir mi?

Kısmen. Sertifika şeffaflığı kayıtlarında arama yapabilir, arama motoru uyarıları kurabilir ve benzer alan adlarını elle kontrol edebilirsiniz. Ancak bu yöntemler düzenli zaman ister, gizlenen sayfaları kaçırabilir ve bulguları doğrulamak ile kaldırtmak yine ekibinize kalır.

Bülten izlemesi yaptırıyorum, ayrıca online izlemeye gerek var mı?

Evet. Bülten izleme, markanıza benzeyen tescil başvurularını yakalar. Dolandırıcılar ise başvuru yapmadan alan adı alır ve sahte site kurar. Bu sitelerin hiçbiri bültende görünmez.

Marka izleme hizmetinin fiyatı neye göre değişir?

Fiyat çoğunlukla teklif usulüyle belirlenir. Başlıca etkenler izlenen terim ve alan adı sayısı, izlenen kanallar, tarama sıklığı, bulguların bir analist tarafından doğrulanıp doğrulanmadığı ve kaldırma işleminin fiyata dahil olup olmadığıdır. Teklifleri karşılaştırırken yalnızca toplam tutara değil, bu kalemlerin her birine bakın.

Bir alarm geldiğinde ilk ne yapmalıyım?

Önce sitenin aktif olarak veri toplayıp toplamadığını kontrol edin ve kanıtları kaydedin. Aktif bir sahte site için ilk günün iş sırasını markanızı taklit eden site: ilk 24 saat yazımızda adım adım anlattık.