Sahte Site Kapatma Ne Kadar Sürer? Kanal Kanal Süreler

Sahte site kapatma ne kadar sürer? Erişim engeli, kayıt firması ve UDRP için resmî süreleri, süresi belirsiz kanalları ve gecikmenin nedenlerini anlatıyoruz.

Sahte site kapatmanın tek bir süresi yoktur. Süre; hangi kanalı kullandığınıza (tarayıcı engel listesi, barındırma firması, kayıt firması, erişim engeli kararı ya da alan adı uyuşmazlığı), sitenin nerede barındırıldığına ve bildiriminizin ne kadar eksiksiz olduğuna bağlıdır. Bazı kanalların kanunla ya da kurallarla belirlenmiş süreleri vardır; en sık kullanılanların ise yayımlanmış bir süresi yoktur. Bu yazıda bilinen süreleri kaynaklarıyla, bilinmeyenleri de süreyi belirleyen etkenlerle anlatıyoruz.

Hız neden bu kadar önemli? 2020’de USENIX Security konferansında yayımlanan “Sunrise to Sunset” çalışması, ortalama bir oltalama kampanyasının başlangıcından son mağdura kadar yalnızca 21 saat sürdüğünü buldu (çalışmanın özeti). Kapatma günler alıyorsa zararın büyük kısmı çoktan verilmiş olabilir. Bu yüzden kanalları sırayla değil, aynı anda işletmek gerekir.

Süresi kanunla veya kurallarla belli olan kanallar

Aşağıdaki kanallarda süre, resmî bir metinde tanımlıdır. Hepsinde süre, bir karar verildikten ya da başvuru alındıktan sonra işlemeye başlar:

• Erişim engeli kararının uygulanması: 5651 sayılı Kanun’a göre içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının gereği, kararın bildirilmesinden itibaren derhal ve en geç dört saat içinde yerine getirilir. Kararın çıkması için geçen süre bu dört saate dahil değildir. Türkiye’deki yolları sahte siteye erişim engeli yazısında anlattık.
• Acil idari kararın hâkim onayı: Aynı Kanun’un 8/A maddesine göre, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde idari olarak verilen karar 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur. Hâkim kararını 48 saat içinde açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
• Kayıt firmasının önlemi: ICANN, 2024 değişikliklerinde “derhal” kavramı için sabit bir süre koymadı. Uyum rehberindeki örnek senaryoda, bir bankanın giriş sayfasını taklit eden alan adında inceleme ve önlem bildirimden sonraki iki iş günü içinde tamamlanıyor. ICANN bu örnek sürelerin sözleşme şartı olmadığını açıkça belirtiyor; kayıt firmasının ise bildirimin alındığını bildirene teyit etmesi gerekiyor (ICANN uyum rehberi). Bu kurallar .com gibi genel uzantılar içindir; .tr dahil ülke kodlu uzantıların kendi kuralları vardır.
• UDRP alan adı uyuşmazlığı: Alan adının devri ya da iptali için WIPO’ya yapılan başvuru, usul sorunu yoksa başvurunun alınmasından itibaren normalde iki ay içinde sonuçlanır (WIPO UDRP rehberi). Bu yol yayındaki bir sahte siteyi hızla durdurmak için değil, alan adını kalıcı olarak almak içindir.

Yayımlanmış süresi olmayan kanallar

Gündelik kapatma işinin çoğu, işlem süresi taahhüt etmeyen kanallardan geçer:

• Tarayıcı engel listeleri: Google Safe Browsing ve Microsoft SmartScreen bildirimleri inceler, ama bir işlem süresi yayımlamaz. Sonucun hızı büyük ölçüde sayfanın inceleme sırasında görünür olup olmamasına bağlıdır. Listeye giren adres, bu listeleri kullanan tarayıcılarda uyarı göstermeye başlar; ama site sunucuda yaşamaya devam eder.
• Barındırma firmaları: Büyük bulut ve barındırma sağlayıcılarının çoğunun düzenli çalışan abuse ekipleri vardır. Küçük sağlayıcılarda ve şikâyetleri bilerek görmezden gelen sağlayıcılarda yanıt hiç gelmeyebilir.
• USOM: Bildirimler incelenir ve zararlı bulunan adresler zararlı bağlantılar listesine alınır. Yayımlanmış bir işlem süresi yoktur.
• Ülke kodlu alan adları: Her ülke kodlu uzantının kendi şikâyet ve askıya alma kuralları vardır; ICANN’in genel uzantılar için koyduğu yükümlülükler bunlara doğrudan uygulanmaz.

Bu kanallar için dolaşan “ortalama süre” rakamları çoğunlukla tek bir firmanın kendi verisine dayanır ve sizin vakanıza uymayabilir. Daha işe yarar soru, sürenin neye bağlı olduğudur.

Hukuki yolun da görünmeyen bir ön süresi vardır. Bir erişim engeli kararı için önce suç duyurusunun yapılması, savcılığın talebi değerlendirmesi ve hâkimin karar vermesi gerekir. Kanundaki dört saatlik süre ancak bu aşamalar tamamlandıktan sonra başlar. Bu yüzden hukuki süreç başlatılsa bile engel listeleri ve sağlayıcı bildirimleri beklenmeden yürütülmelidir.

Süreyi uzatan beş etken

1. Eksik kanıt. Tam adresi, ekran görüntüsünü ve sayfanın ne topladığını içermeyen bildirimler “ek bilgi” talebiyle geri döner. Her tur beklemeye bir döngü daha ekler.
2. Gizleme (cloaking). Sahte sayfa yalnızca mobil cihazlara ya da Türkiye’den gelen ziyaretçilere gösteriliyorsa inceleme ekibi boş bir sayfa görür ve bildirimi kapatabilir. Bildirimde sayfanın nasıl görüleceğini açıklamak gerekir.
3. Ara katmanlar. CDN veya proxy arkasındaki sitelerde şikâyet önce ara katmana gider, oradan asıl barındırıcıya iletilir. Bu en az bir el değiştirme demektir. Yolu nasıl kısaltabileceğinizi Cloudflare arkasındaki sahte siteyi kaldırma yazısında anlattık.
4. Yanıt vermeyen sağlayıcılar. Bazı barındırma firmaları şikâyetleri bilerek yanıtsız bırakır. Bu durumda kayıt firması, üst ağ sağlayıcısı ve engel listeleri daha belirleyici hale gelir.
5. Yetki soruları. Bildirimi marka adına üçüncü bir taraf yapıyorsa sağlayıcı yetki belgesi isteyebilir. Belge hazırda yoksa süreç burada durur.

Süreyi kısaltmak için ne yapabilirsiniz?

• Aynı gün paralel bildirim: Engel listelerine, barındırıcıya, kayıt firmasına, CDN’e ve USOM’a bildirimleri birlikte gönderin. Bir kanal gecikirse diğeri koruma sağlar.
• Hazır kanıt paketi: Ekran görüntüleri, tam adresler, WHOIS ya da RDAP kaydı, IP bilgisi ve sayfa kaynağı tek bir yerde dursun. Her bildirime aynı paketi ekleyin.
• Doğru adres: Genel destek adresine değil, sağlayıcının abuse adresine ya da formuna yazın. Abuse bildirimi oluşturucu bu bilgileri okunaklı bir metne dönüştürür.
• Önceden imzalanmış yetki belgesi: Dışarıdan destek alıyorsanız belgeyi bir olay yaşanmadan hazırlayın.
• Takip takvimi: Otomatik yanıt “çözüldü” anlamına gelmez. Siteyi farklı cihaz ve konumlardan kontrol edin; değişiklik yoksa yeni kanıtla yeniden bildirin.

Pratik bir sıralama şöyle olabilir. Önce kanıtı kaydedin; site değişmeden ya da kapanmadan önce ekran görüntüsü ve sayfa kaynağı elinizde olsun. Ardından ziyaretçileri en hızlı koruyacak olan engel listelerine ve USOM’a bildirin. Hemen arkasından barındırma firmasına, varsa CDN’e ve kayıt firmasına yazın. Aynı gün içinde çağrı merkezi ve dolandırıcılık ekiplerinizi bilgilendirin; hukuki yol gerekiyorsa hukuk ekibinizi devreye alın. Sonraki günlerde ise her kanalı ayrı ayrı takip edin ve kapanan siteyi, yeni alan adlarında ortaya çıkan kopyalara karşı izlemeye devam edin.

İlk saatlerde neye öncelik vereceğinizi markanızı taklit eden site: ilk 24 saat yazısında, dört kapatma yolunun bütününü ise sahte site kapatma rehberinde bulabilirsiniz.

“Kapandı” ne zaman denir?

Süreyi ölçerken bitiş çizgisini doğru koymak gerekir. Sağlayıcının “şikâyetinizi ilettik” yanıtı bir ara adımdır. Kapatma; içerik gerçekten kaldırıldığında, alan adı artık çözümlenmediğinde ya da en azından adres engel listelerinde uyarı gösterdiğinde gerçekleşmiş sayılır. Kısmi sonuçlar da sık görülür: bir klasör silinir ama alan adı aktif kalır ve aynı şablon başka bir yolda yeniden açılır. Phishvoid bu yüzden her vakayı site gerçekten erişilemez olana kadar açık tutar ve kapanıştan sonra aynı şablonun yeni kopyalarını aramayı sürdürür.

Sık sorulan sorular

Sahte siteyi bildirdikten sonra ne kadar beklemeliyim?

Engel listeleri ve barındırma firmaları için yayımlanmış bir süre yoktur. Bildirimin ardından siteyi düzenli kontrol edin; değişiklik görmüyorsanız bildirimi yeni kanıtla yineleyin ve kayıt firması, CDN gibi diğer kanalları da devreye sokun.

Erişim engeli kararı kaç saatte uygulanır?

5651 sayılı Kanun’a göre içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının gereği, kararın bildirilmesinden itibaren derhal ve en geç dört saat içinde yerine getirilir. Kararın verilmesine kadar geçen süre buna dahil değildir.

Kayıt firmaları sahte alan adını kaç günde askıya alır?

ICANN sabit bir süre öngörmez; genel uzantılardaki kayıt firmalarından eyleme geçirilebilir kanıt aldıklarında derhal uygun önlemi almalarını ister. ICANN’in rehberindeki oltalama örneğinde bu süre iki iş günüdür, ancak bu bağlayıcı bir süre değildir.

UDRP ile sahte alan adını almak ne kadar sürer?

WIPO’ya göre usul sorunu olmayan bir UDRP başvurusu, başvurunun alınmasından itibaren normalde iki ay içinde sonuçlanır. Bu süre boyunca site yayında kalabileceği için UDRP, acil kapatma bildirimlerinin yerine değil yanına konulmalıdır.

Sahte site neden bazen hiç kapanmıyor?

En sık nedenler; şikâyetleri yanıtsız bırakan barındırma firmaları, inceleme ekibinden içeriği gizleyen siteler ve kendi kuralları olan ülke kodlu uzantılardır. Bu durumda kayıt firması, üst ağ sağlayıcısı, engel listeleri ve Türkiye’deki ziyaretçiler için USOM gibi diğer kanallar daha belirleyici olur.