Sahte Site Kapatma: Kim, Hangi Yolla Kapatabilir?

Sahte site kapatma dört yolla olur: engel listesi, barındırma, alan adı ve erişim engeli. Hangi yolu kimin, hangi kanıtla işleteceğini adım adım anlatıyoruz.

Sahte site kapatma, dolandırıcılık için kurulmuş bir sayfanın insanlara ulaşmasını durdurmak demektir ve tek bir düğmeyle olmaz. Bir sahte site dört ayrı noktada durdurulabilir: tarayıcıların uyarı listelerinde, sayfanın dosyalarını tutan barındırma firmasında, alan adını yöneten kayıt firmasında ya da Türkiye’de yasal bir erişim engeli kararıyla. Siteyi gören bir ziyaretçiyseniz yapmanız gereken genellikle iki bildirimdir. Taklit edilen markanın sahibiyseniz bu dört yolu aynı gün, birlikte işletmeniz gerekir.

Bu yazı, hangi yolu kimin ve hangi kanıtla kullanacağına odaklanıyor. Bildirim yapıldıktan sonra perde arkasında neler olduğunu ise sahte site kaldırma süreci yazımızda adım adım anlattık.

“Kapatma” dört farklı şey anlamına gelir

Bir sahte sitenin çalışması için birkaç katmanın birlikte çalışması gerekir. Her katmanı farklı bir kurum kontrol eder ve her biri farklı türde bir “kapatma” sağlar:

1. Tarayıcı uyarısı: Google Safe Browsing veya Microsoft SmartScreen gibi bir engel listesine giren adres, bu listeleri kullanan tarayıcılarda tam sayfa bir uyarıyla açılır. Site silinmez, ama ziyaretçilerin çoğu orada durur.
2. İçeriğin kaldırılması: Barındırma firması sahte sayfayı siler ya da hesabı askıya alır. Alan adı yaşamaya devam edebilir, ama adres artık boş döner.
3. Alan adının askıya alınması: Kayıt firması ya da alan adı otoritesi alan adını durdurur. Alan adındaki bütün sayfalar ve o alan adından gönderilen e-postalar birlikte susar.
4. Erişim engeli: Türkiye’de 5651 sayılı Kanun kapsamındaki bir kararla ya da USOM’un zararlı bağlantılar listesiyle, ülkedeki erişim sağlayıcılar siteye erişimi keser. Site dünyanın geri kalanında açık kalır. Kimin karar verdiğini sahte siteye erişim engeli yazısında ayrıntılı anlattık.

Bu katmanlar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Engel listesi çoğu zaman ilk koruma katmanıdır; kalıcı sonuç ise içeriğin ya da alan adının kaldırılmasıyla gelir.

Ziyaretçiyseniz: iki bildirim yeter

Bir SMS’teki, e-postadaki ya da reklamdaki bağlantının sahte bir siteye çıktığını fark ettiyseniz, siteyi kapattırmak sizin göreviniz değildir. Yine de bildiriminiz, sitenin uyarı listelerine girmesini ve ilgili kurumların harekete geçmesini hızlandırabilir. Bunun için iki adım yeterlidir:

• USOM’a bildirin. Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) bugün Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesinde çalışıyor. Bağlantıyı siberguvenlik.gov.tr/ihbar formundan ya da ihbar@siberguvenlik.gov.tr adresinden iletebilirsiniz. USOM, incelediği ve zararlı bulduğu adresleri zararlı bağlantılar listesine alır.
• Tarayıcı listelerine bildirin. Google’ın Safe Browsing bildirim formu ve Microsoft’un güvensiz site bildirim sayfası ücretsizdir. Adresi, sahte olduğunu düşündüğünüz sayfanın tam adresiyle girin.

Sahte siteye bilgi girdiyseniz ya da ödeme yaptıysanız sıralama değişir: önce bankanızı kartınızın arkasındaki numaradan arayın, ardından şifrelerinizi değiştirin, bildirimi sonra yapın. Hangi adımı ne zaman atacağınızı dolandırıldım sayfamızda topladık.

Markanın sahibiyseniz: dört yolu birlikte işletin

Sahte site sizin markanızı taklit ediyorsa iş bir iki bildirimle bitmez. Hem müşterilerinizi bugün korumanız hem de sitenin kalıcı olarak düşmesini sağlamanız gerekir. Pratikte bu, aşağıdaki bildirimlerin aynı gün içinde ve paralel gönderilmesi demektir:

Kimin barındırdığını bulmak için alan adını WHOIS veya RDAP sorgusuyla, sunucuyu da IP sorgusuyla incelemek gerekir. Site bir CDN’in arkasındaysa bu sorgular yalnızca ara katmanı gösterir; şikâyetin asıl barındırıcıya ulaşması bir adım daha sürer. Taklit edilen sayfanın sizin içeriğinizi birebir kopyaladığı durumlarda telif hakkına dayalı bildirim de tamamlayıcı bir yol olabilir.

Bildirimler giderken müşteri tarafını da unutmayın. Çağrı merkezi, dolandırıcılık önleme ve sosyal medya ekiplerinize sahte alan adını bildirin; böylece gelen şikâyetleri tanıyabilir ve etkilenen müşterileri doğru yönlendirebilirler. Gerekirse resmî kanallarınızda gerçek alan adınızı ve hiçbir zaman istemeyeceğiniz bilgileri (şifre, kart bilgisi, SMS kodu) açıkça hatırlatın.

Bildirimi işe yarar kılan kanıt ve yetki

Barındırma ve kayıt firmaları her gün çok sayıda şikâyet alır. Eksik ya da belirsiz bir bildirim ya otomatik bir yanıtla kapanır ya da “ek bilgi” talebiyle bekler. İşleme alınan bir bildirimde genellikle şunlar bulunur:

• Sahte sayfanın tam adresi; yalnızca alan adı değil, sayfa yolu da.
• Zaman damgalı ekran görüntüleri ve sayfanın neyi topladığının kısa açıklaması: giriş bilgisi, kart verisi ya da tek kullanımlık kod.
• Taklit edilen gerçek sitenin adresi ve iki sayfa arasındaki benzerlik.
• Site bazı ziyaretçilere farklı içerik gösteriyorsa, inceleyen ekibin sahte sayfayı nasıl görebileceğine dair not: örneğin yalnızca mobil cihazda ya da Türkiye IP adresinden açıldığı.
• Bildirimi marka adına üçüncü bir taraf yapıyorsa imzalı bir yetki belgesi.

Kayıt firmalarına yönelik kurallar da kanıta dayanır. ICANN’in 2024’te yürürlüğe giren sözleşme değişiklikleriyle .com gibi genel uzantılardaki kayıt firmaları, oltalama dahil DNS kötüye kullanımına dair eyleme geçirilebilir kanıt aldıklarında uygun önlemi derhal almakla yükümlü tutuldu (ICANN uyum rehberi). Kanıtınız ne kadar açıksa bu yükümlülük de o kadar net işler. Bildirim metnini düzenli bir biçimde hazırlamak için abuse bildirimi oluşturucu aracımızı kullanabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca bir kanala güvenmek. Engel listesine giren site silinmiş sayılmaz; barındırıcının yanıt hızı ise firmadan firmaya çok değişir. Tek kanala güvenmek, aradaki boşlukta mağdur sayısını artırır.
• Siteyle etkileşime girmek. Sahte forma deneme bilgisi girmek ya da site sahibine mesaj atmak operatörü uyarır; kanıtları silmesine ya da siteyi taşımasına yol açabilir.
• Kanıt almadan şikâyet etmek. Site kapandıktan ya da içeriğini değiştirdikten sonra kanıt toplamak çoğu zaman mümkün olmaz. Müşteri başvuruları ve olası hukuki süreç için bu kayıt gerekir.
• Yanlış adrese yazmak. Alan adının satın alındığı kayıt firması, sayfayı barındıran firma ve önündeki CDN çoğu zaman üç ayrı şirkettir. Bildirimi yalnızca birine göndermek, diğer iki katmanı açık bırakır.
• Kapandı diye takibi bırakmak. Aynı sayfa şablonu yeni bir alan adında ya da farklı bir barındırıcıda yeniden kurulabilir. Markanıza benzeyen yeni alan adlarını izlemeye devam edin.

Ne kadar sürer, ne kadar tutar?

Kısa cevap: kanala, barındırıcıya ve alan adının uzantısına göre değişir. Kanunda ya da kurallarda tanımlı süreleri ve süreyi uzatan etkenleri sahte site kapatma ne kadar sürer yazısında, hangi adımların ücretsiz olduğunu ve ücretli seçeneklerin neye göre fiyatlandığını sahte site kapatma ücreti yazısında ele aldık.

Markanızı hedef alan siteler düzenli olarak çıkıyorsa bu dört yolu her seferinde elle yürütmek ekibinizi yorar. Phishvoid, bulunan her siteyi bir insan ekibiyle doğrular; engel listelerine, barındırma ve kayıt firmalarına, CDN’lere ve USOM’a bildirir ve site gerçekten erişilemez olana kadar takip eder.

Sık sorulan sorular

Sahte bir siteyi bireysel olarak kapattırabilir miyim?

Doğrudan kapatamazsınız, ama USOM’a ve tarayıcı engel listelerine yaptığınız bildirim sitenin uyarı listelerine girmesine yardım eder. İçeriğin ya da alan adının kalıcı olarak kaldırılması için barındırma ve kayıt firmalarına yapılan bildirimler genellikle markanın kendisi ya da yetkilendirdiği bir hizmet tarafından yürütülür.

Sahte site kapatmak için ücret ödemem gerekir mi?

Hayır. USOM, Google Safe Browsing, Microsoft ve barındırma firmalarının abuse kanalları ücretsizdir. Ücret; avukatlık hizmeti, alan adı uyuşmazlık başvurusu ya da yönetilen bir kaldırma hizmeti kullandığınızda söz konusu olur.

Erişim engeli ile sitenin kapatılması aynı şey mi?

Hayır. Erişim engeli, Türkiye’deki erişim sağlayıcıların siteye erişimi kesmesidir; site yurt dışında ve VPN gibi yöntemlerle açık kalır. Kapatma ise içeriğin barındırıcıda silinmesi ya da alan adının askıya alınmasıdır.

Kapatılan sahte site tekrar açılabilir mi?

Evet, bu sık görülür. Dolandırıcılar aynı sayfa şablonunu kısa sürede yeni bir alan adına ya da başka bir barındırıcıya taşıyabilir. Bu yüzden kapatmadan sonra da benzer alan adlarını ve aynı şablonun yeni kopyalarını izlemek gerekir.