Site Güvenilir mi Nasıl Anlaşılır? 7 Adımlık Kontrol

Site güvenilir mi nasıl anlaşılır? Alan adı, kayıt tarihi, Safe Browsing, satıcı bilgisi ve ödeme koşullarıyla alışverişten önce 7 adımlık kontrol listesi.

Kısa cevap: Bir sitenin güvenilir olup olmadığını anlamak için önce alan adının gerçekten o kuruma ait olduğunu, sonra alan adının ne kadar eski olduğunu, Google Safe Browsing'in siteyi işaretleyip işaretlemediğini, sitenin arkasında unvanı ve adresi belli bir işletme olup olmadığını ve ödeme ile iade koşullarını kontrol edin. Bu adımların hiçbiri tek başına kesin sonuç vermez; ama birlikte, birkaç dakikada oldukça net bir tablo çizer.

Bu rehber; alışveriş yapacağınız, üye olacağınız ya da bilgi bırakacağınız herhangi bir site için yazıldı. Bir giriş sayfasının bankanızı ya da e-posta sağlayıcınızı taklit edip etmediğini anlamak istiyorsanız sahte site nasıl anlaşılır yazımız daha uygun olacaktır.

Site güvenilir mi? 7 adımlık kontrol listesi

1. Adresi doğru okuyun

Uzantının (.com, .com.tr, .shop gibi) hemen solundaki bölüm sitenin gerçek sahibidir. ornekmagaza.com.indirim-firsat[.]shop adresinin sahibi ornekmagaza.com değil, indirim-firsat[.]shop'tur. Bir harfin değiştirilmesi (0rnekmagaza), tire eklenmesi ya da farklı bir uzantı kullanılması da sık görülen hilelerdir. Adresi açmadan incelemek için link kontrol aracımıza yapıştırın: araç bağlantının gerçekte hangi alan adına ait olduğunu, gizli benzer karakterleri ve oltalama bağlantılarında görülen kalıpları gösterir.

2. Alan adının yaşına bakın

Yıllardır faaliyet gösterdiğini söyleyen bir mağazanın alan adı geçen hafta kaydedilmişse bu güçlü bir uyarıdır. Kayıt tarihini link kontrol aracımızla ya da .com, .net, .shop gibi genel uzantılar için ICANN'in ücretsiz ICANN Lookup aracıyla sorgulayabilirsiniz. Bazı ülke uzantılarında kayıt bilgileri bu araçlarda görünmeyebilir. Yeni bir alan adı tek başına sahtelik kanıtı değildir, çünkü her yeni işletme bir gün yeni bir alan adıyla başlar. Ama büyük indirimlerle ve eksik satıcı bilgisiyle birleştiğinde ciddi bir işarettir.

3. Google Safe Browsing'e sorun

Google'ın Güvenli Tarama site durumu sayfasına alan adını yazarak Google'ın siteyi güvenli olmayan olarak işaretleyip işaretlemediğini görebilirsiniz. Olumsuz bir sonucu ciddiye alın. Temiz bir sonuç ise garanti değildir: yeni açılan sahte siteler henüz listelere girmemiş olabilir.

4. Sitenin arkasında kim var?

Türkiye'de e-ticaret yapan işletmelerin Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt olması gerekir. Bakanlık, kayıtlı işletmelerin internet adresi, ticaret unvanı ve MERSİS numarası gibi bilgilerinin eticaret.gov.tr üzerinden yayımlandığını duyurmuştur. Sitenin alt kısmında ya da “Hakkımızda” ve “İletişim” sayfalarında unvan, açık adres, sabit telefon ve MERSİS numarası arayın; bulduğunuz kaydın alan adının, ziyaret ettiğiniz adresle birebir aynı olduğunu kontrol edin. Unvan yerine yalnızca bir marka adı, adres yerine yalnızca bir WhatsApp numarası varsa durun.

5. Ödeme ve iade koşullarını okuyun

Güvenilir mağazalar genellikle kartla ödemeyi 3D Secure doğrulamasıyla alır, mesafeli satış sözleşmesini ve iade koşullarını açıkça yayımlar. Ödemenin yalnızca bir şahıs IBAN'ına havale ile istenmesi, “kartla ödeme geçici olarak kapalı” bahanesi, kripto para ya da hediye kartı talebi en net uyarı işaretleridir.

İade sayfasını da açıp okuyun. Cayma hakkının nasıl kullanılacağı, iade adresi ve paranın hangi yolla geri ödeneceği açıkça yazmalıdır. İade için “önce kargo ücreti” ya da yalnızca WhatsApp üzerinden iade talebi gibi koşullar, sorun çıktığında paranızı geri alamayacağınızın işaretidir.

6. Yorumlara sitenin dışında bakın

Sitenin kendi sayfasındaki yorumlar kolayca uydurulabilir. Mağazanın adını ve alan adını “şikayet”, “dolandırıcı”, “yorum” gibi kelimelerle birlikte arayın; şikâyet platformlarına, forumlara ve haberlere bakın. Hiçbir iz bulamamak da bir bilgidir: yepyeni bir site büyük vaatlerle birleşiyorsa temkinli olun.

7. Sitenin sizden ne istediğine bakın

Bir alışveriş için internet bankacılığı parolanıza ya da bankanızdan gelen bir giriş koduna ihtiyaç yoktur. 3D Secure kodu ise yalnızca bankanızın onay ekranında ve SMS'teki tutar beklediğinizle aynıysa girilir. Gerekenden fazlasını isteyen site, ne kadar profesyonel görünürse görünsün güvenilir değildir.

Güvenilir görünen ama sahte olan siteler: nelere aldanmamalı?

• Asma kilit ve “https”: yalnızca bağlantının şifreli olduğunu gösterir; sahte siteler de kolayca sertifika alır.
• Profesyonel tasarım: hazır e-ticaret şablonları ve kopyalanmış görsellerle birkaç saatte kurulabilir.
• Güven rozetleri: sayfadaki “güvenli alışveriş” rozetleri bir resimden ibaret olabilir. Bir rozet, ancak tıkladığınızda onu veren kurumun kendi sitesinde doğrulanabiliyorsa bir anlam taşır.
• Reklam vermesi: sosyal medyada ya da arama motorunda reklam görmek, sitenin incelendiği anlamına gelmez. Sahte reklamları Google'da sahte banka reklamı yazımızda ele aldık.
• Yüksek takipçi sayısı: takipçi ve beğeni satın alınabilir.

Sonucu nasıl değerlendirmeli?

Kontrol listesini bir puan tablosu gibi düşünün. Adres doğruysa, alan adı eskiyse, Safe Browsing uyarı vermiyorsa, satıcı bilgileri eşleşiyorsa ve kartla 3D Secure ödeme alınıyorsa site büyük olasılıkla güvenilirdir. Bir ya da iki küçük eksik varsa (yeni bir alan adı, az sayıda yorum) alışverişi küçük bir tutarla ve kartla yapın. Emin olamadığınız her durumda, aynı ürünü tanıdığınız bir mağazadan biraz daha pahalıya almak çoğu zaman daha ucuza gelir.

Bazı işaretler ise tek başına yeterlidir: adres markaya ait değilse, Safe Browsing uyarı veriyorsa ya da ödeme yalnızca şahıs IBAN'ına isteniyorsa başka hiçbir işarete bakmanıza gerek yoktur. Siteden ayrılın.

Sahte bir mağazayla karşılaştıysanız ya da ödeme yaptıysanız ne yapacağınızı sahte alışveriş sitesi yazımızda adım adım anlattık. Güvenilmez bir siteyi USOM'a ve Google Safe Browsing'e bildirmek, aynı tuzağa düşebilecek başkalarını korur.

Telefonda kontrol ederken

Alışverişlerin büyük kısmı telefondan yapılır ve telefon ekranı kontrolü zorlaştırır. Adres çubuğu uzun adreslerin yalnızca başını gösterir; sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarından açılan sayfalar ise uygulamanın kendi tarayıcısında açılır ve adres hiç görünmeyebilir. Şu üç alışkanlık işinizi kolaylaştırır:

• Adres çubuğuna dokunarak tam adresi görün ya da sayfayı “tarayıcıda aç” seçeneğiyle normal tarayıcınızda açın.
• Reklamdan geldiğiniz bir mağazayı, adını arama motoruna kendiniz yazarak ya da bildiğiniz adresi açarak yeniden bulun; iki adres aynı mı, karşılaştırın.
• Bağlantıyı açmadan önce kopyalayıp link kontrol aracımıza yapıştırın.

Bağlantı size bir mesajla geldiyse

SMS, e-posta veya WhatsApp ile gelen bir bağlantının arkasındaki site ne kadar düzgün görünürse görünsün, önce mesajın kendisini sorgulayın. Kargo, banka ve kampanya mesajlarında bağlantıya tıklamak yerine uygulamayı ya da adresini bildiğiniz siteyi kendiniz açın. Bu tür mesajları sahte kargo SMS'leri yazımızda inceledik. Phishvoid'in ücretsiz link kontrol aracı tam bu durum için tasarlandı: bağlantıyı açmadan yapıştırıp gerçekte nereye gittiğini görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bir sitenin güvenilir olup olmadığını ücretsiz nasıl kontrol ederim?

Adresi link kontrol aracımıza yapıştırarak gerçek alan adını ve yaşını görün, Google'ın Güvenli Tarama site durumu sayfasında sorgulayın ve e-ticaret sitelerinde ETBİS kaydını eticaret.gov.tr üzerinden kontrol edin. Üçü de ücretsizdir.

HTTPS ve kilit simgesi olan site güvenilir midir?

Tek başına değil. Kilit simgesi yalnızca sizinle site arasındaki bağlantının şifreli olduğunu gösterir. Siteyi kimin işlettiği ya da dürüst olup olmadığı hakkında bilgi vermez.

Yeni açılmış bir site mutlaka sahte midir?

Hayır. Her işletme bir gün yeni bir alan adıyla başlar. Ama yeni bir alan adı; gerçek dışı indirimler, eksik satıcı bilgisi ya da yalnızca havale ile ödeme gibi işaretlerle birleşiyorsa alışveriş yapmayın.

Site güvenilir mi sorgulaması için tek bir araç yeterli mi?

Hayır. Her araç farklı bir soruyu cevaplar: link kontrolü adresin kime ait olduğunu, Safe Browsing bilinen tehditleri, ETBİS ise satıcının kim olduğunu gösterir. Birkaç kontrolü birlikte yapmak, tek bir “temiz” sonuca güvenmekten çok daha sağlamdır.

Güvenilmez bir siteyi nereye bildiririm?

USOM'un siberguvenlik.gov.tr/ihbar formuna, Google Safe Browsing'in kimlik avı bildirme formuna ve siteyi gördüğünüz reklam platformuna bildirin. Ödeme yaptıysanız önce bankanızı arayın.