Sahte Alışveriş Sitesi: Uyarı İşaretleri ve Yapılacaklar

Sahte alışveriş sitesi nasıl çalışır, ödemeden önce hangi işaretlere bakılır? Kartla ya da havaleyle ödediyseniz banka, şikâyet ve bildirim adımları.

Kısa cevap: Sahte alışveriş sitesi, gerçek bir mağaza gibi görünen ama ya hiç ürün göndermeyen ya da yalnızca kart bilgilerinizi toplamak için kurulan sitedir. En belirgin işaretleri; piyasanın çok altında fiyatlar, yalnızca bir şahıs hesabına havale ya da EFT ile ödeme, satıcının unvanı, adresi ve MERSİS numarası gibi bilgilerin olmaması ve birkaç hafta önce kaydedilmiş bir alan adıdır. Ödeme yaptıysanız vakit kaybetmeden bankanızı arayın.

Herhangi bir sitenin güvenilir olup olmadığını adım adım kontrol etmek için site güvenilir mi nasıl anlaşılır rehberimizi hazırladık. Bu yazı ise sahte mağazaların nasıl kurulduğuna, sizi nasıl bulduğuna ve paranızı gönderdikten sonra yapılacaklara odaklanıyor.

Sahte alışveriş siteleri nasıl çalışır?

Sahte mağazalar genellikle üç biçimde karşınıza çıkar:

• Hiç teslim etmeyen mağaza: Site gerçek bir e-ticaret sitesi gibi çalışır, sipariş alır, hatta bir kargo takip numarası verir. Ürün hiçbir zaman gelmez ve site bir süre sonra kapanıp başka bir adla yeniden açılır.
• Kart bilgisi toplayan sayfa: Asıl amaç ürün satmak değil, ödeme ekranında yazdığınız kart numarasını, son kullanma tarihini, CVV'yi ve 3D Secure kodunu ele geçirmektir. Kodu yazdığınız anda kartınız başka bir işlemde kullanılabilir.
• Bilinen bir markanın kopyası: Tanınmış bir mağazanın ya da markanın tasarımı, logosu ve ürün görselleri kopyalanır; alan adına “indirim”, “outlet”, “kampanya” gibi kelimeler eklenir (ornekmagaza-outlet[.]shop gibi).

Bu siteler trafiği çoğunlukla sosyal medya reklamlarından ve mesajlaşma uygulamalarında paylaşılan bağlantılardan alır. Reklamlar yalnızca hedeflenen kişilere gösterildiği ve sık sık değiştirildiği için siteyi daha önce hiç duymamış olmanız şaşırtıcı değildir; ama bu, sitenin güvenilir olduğunu da göstermez. Kampanya dönemleri ve çok aranan ürünler (telefon, elektronik, markalı giyim, bilet) dolandırıcılar için doğal bir fırsattır.

Ödeme yapmadan önce: sahte mağazayı ele veren işaretler

Fiyat ve aciliyet

Piyasa fiyatının çok altına satılan yeni model bir telefon, “son 3 ürün” uyarısı ve dakikalarla geri sayan kampanya, düşünmeden ödeme yapmanız için tasarlanır. Aynı ürünün bilinen mağazalardaki fiyatıyla karşılaştırın; aradaki fark açıklanamayacak kadar büyükse durun.

Ödeme yöntemi

Sitede kart seçeneği görünse de “sistemde sorun var, havale ile öderseniz ek indirim” gibi bir yönlendirme yapılıyorsa ya da ödeme yalnızca bir şahıs adına açılmış IBAN'a havale veya EFT ile alınıyorsa dikkat edin. Kartla ödemede bankanız üzerinden itiraz hakkınız vardır; gönderilmiş bir havaleyi geri almak ise çok daha zordur. Kripto para, hediye kartı ya da “kapıda ödeme ama önce kargo ücreti” talepleri de aynı kategoridedir.

Satıcının kimliği

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, satıcının tanıtıcı bilgilerini alıcıların kolayca ulaşabileceği biçimde ve güncel olarak sunmasını şart koşar. Ticaret Bakanlığı da ETBİS'e kayıtlı e-ticaret işletmelerinin internet adresi, ticaret unvanı ve MERSİS numarası gibi bilgilerinin eticaret.gov.tr üzerinden yayımlandığını duyurmuştur. Unvanı, açık adresi ve sabit telefonu olmayan; yalnızca bir WhatsApp numarası ve iletişim formu sunan bir mağazaya güvenmeyin.

Alan adı ve site içeriği

Birkaç hafta önce kaydedilmiş bir alan adı, başka sitelerden kopyalanmış ürün açıklamaları ve görselleri, içi boş “Hakkımızda” ve “İade koşulları” sayfaları, sosyal medya hesabında yorumların kapatılmış olması yaygın işaretlerdir. Alan adının yaşını ve gerçek sahibini link kontrol aracımızla görebilirsiniz. Sitedeki yorumlara değil, sitenin dışındaki bağımsız kaynaklara bakın.

Ödeme ekranı ve banka SMS'i

Kartla ödeme yapacaksanız son kontrol noktası bankanızın gönderdiği 3D Secure SMS'idir. Mesajı kodu yazmadan önce okuyun: tutar ve iş yeri adı, sepetinizde gördüğünüzle uyuşmalıdır. Sepette birkaç yüz liralık bir ürün varken SMS çok daha yüksek bir tutardan ya da tanımadığınız bir iş yerinden söz ediyorsa kodu girmeyin ve sayfayı kapatın. Ödeme sayfasının adresi de mağazanın adresiyle ya da tanınmış bir ödeme kuruluşunun adresiyle aynı olmalıdır.

Ödeme yaptıysanız: ödeme yöntemine göre ne yapmalı?

Ne kadar erken harekete geçerseniz seçenekleriniz o kadar fazladır. İlk adım her durumda kanıtları saklamaktır: sitenin adresi, ürün sayfası, sipariş onayı, ödeme dekontu, satıcıyla yazışmalar ve sizi siteye getiren reklamın ekran görüntüsü.

Kredi veya banka kartıyla ödediyseniz

Kartınızın arkasındaki numaradan bankanızı arayın. Kart bilgilerinizi sahte bir sayfaya yazdıysanız kartı kapattırın ve yeni kart isteyin. Ürün gelmediyse ya da tanımadığınız işlemler varsa bankanızdan harcama itirazı başlatmasını isteyin. İtirazın süresi ve sonucu; bankaya, kart kuruluşunun kurallarına ve işlemin nasıl onaylandığına bağlıdır, bu yüzden beklemeyin.

Havale veya EFT ile ödediyseniz

Bankanızı hemen arayın, dolandırıcılık bildiriminde bulunun ve dekontu iletin; bankanızdan paranın gittiği bankaya bildirim yapmasını isteyin. Gönderilmiş bir havalenin geri alınması çoğu zaman şikâyet ve yargı sürecine bağlıdır. Bu yüzden aynı gün Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa şikâyette bulunun ve IBAN sahibinin adını şikâyetinize ekleyin.

Satıcı gerçek ama ürünü göndermiyorsa

Site gerçek bir işletmeye aitse ve sorun teslimat, ayıplı ürün ya da iade ise bu bir tüketici uyuşmazlığıdır. Önce satıcıya yazılı olarak başvurun. Sonuç alamazsanız e-Devlet üzerinden tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz; hangi yolun izleneceği, her yıl güncellenen parasal sınırlara bağlıdır. Sahte bir sitede ise karşınızda gerçek bir satıcı yoktur; yol, banka ve ceza şikâyetidir.

Dolandırıldığınızı düşünüyorsanız genel adımları dolandırıldım sayfamızda da bulabilirsiniz.

Sahte alışveriş sitesini bildirin

Bildirim, aynı reklamı görecek başka insanları korur ve sitenin daha kısa sürede kapanmasına yardım eder:

• USOM: siberguvenlik.gov.tr/ihbar formu ya da ihbar@siberguvenlik.gov.tr.
• Google Safe Browsing: kimlik avı sayfası bildirme formu. Site listeye alındığında tarayıcılar ziyaretçilere uyarı gösterir.
• Reklamın yayınlandığı platform: Siteyi bir sosyal medya ya da arama reklamında gördüyseniz reklamı platformun kendi “reklamı bildir” seçeneğiyle bildirin. Arama reklamları için adımları Google'da sahte reklam bildirme yazımızda anlattık.
• Taklit edilen marka: Site bilinen bir mağazayı kopyalıyorsa o mağazanın resmî müşteri hizmetlerine haber verin. Markalar bu bildirimlerle kaldırma süreci başlatabilir.

E-ticaret markaları için: kopyalanmak kaçınılmaz, yayında kalmak değil

Tanınmış bir mağazanın adını, tasarımını ve ürün görsellerini kullanan sahte siteler, müşterinin öfkesini çoğu zaman gerçek markaya yöneltir. Resmî alan adınızı ve kabul ettiğiniz ödeme yöntemlerini açıkça duyurmak, benzer alan adlarını izlemek ve kopya siteleri hızla kaldırtmak gerekir. Marka sahibinin adımlarını e-ticaret sitesi taklit edildi yazımızda anlattık. Phishvoid, markanızı taklit eden mağazaları elle doğrular ve barındırma firmalarına, kayıt firmalarına, Cloudflare'e ve engel listelerine bildirerek kaldırma sürecini yürütür.

Sık sorulan sorular

Sahte alışveriş sitesine ödediğim para geri gelir mi?

Garanti yoktur. Kartla ödediyseniz bankanızın harcama itirazı süreci en güçlü seçeneğinizdir. Havale ile yapılan ödemelerde geri alma çoğu zaman şikâyet ve yargı sürecine bağlıdır. Her durumda bankanızı ilk gün arayın.

ETBİS kaydı olan bir site kesin güvenilir midir?

Hayır. Kayıt, işletmenin kendini Ticaret Bakanlığı'na bildirdiğini gösterir. Sahte bir site gerçek bir işletmenin bilgilerini kopyalayabilir; sorguladığınız kayıttaki alan adı, ziyaret ettiğiniz alan adıyla birebir aynı olmalıdır.

Kart bilgilerimi girdim ama ödemeyi tamamlamadım. Risk var mı?

Evet. Kart numarası, son kullanma tarihi ve CVV sayfaya yazıldığı anda dolandırıcıların eline geçmiş olabilir. Bankanızı arayın, kartı kapattırıp yenisini isteyin ve sonraki günlerde hesap hareketlerinizi izleyin.

Kapıda ödeme seçeneği güvenli midir?

Kapıda ödeme, ödemeyi ürünü teslim aldığınız ana bıraktığı için avantajlıdır. Ancak kargo ücreti ya da “ön ödeme” adıyla önceden para isteniyorsa bu avantaj kalmaz. Paketi açmadan ödeme yapmanız gerekiyorsa kutunun içeriği yine de beklediğiniz ürün olmayabilir.

Sosyal medyadaki mağazalara nasıl yaklaşmalıyım?

Takipçi sayısı ve beğeniler satın alınabilir. Satıcının unvanını ve adresini sorun; ödeme için bir şahıs IBAN'ı veriliyorsa alışverişi yapmayın. Mümkünse alıcıyı koruyan bir ödeme yöntemi ya da tanınmış bir pazar yeri üzerinden alışveriş yapın.