E-ticaret Sitesi Taklit Edildi: Adım Adım Ne Yapmalı?

E-ticaret sitesi taklit edildiyse kanıt toplama, sahte siteyi ve reklamlarını kaldırtma, müşterileri uyarma ve parası gidenlere yol gösterme adımları.

E-ticaret siteniz taklit edildiyse sırası şöyle olmalı: önce sahte sitenin adresini ve ekran görüntülerini kaydedin, ardından siteyi aynı anda tarayıcı engel listelerine, USOM’a, barındırma firmasına, alan adı kayıt firmasına ve varsa Cloudflare gibi CDN hizmetine bildirin. Siteye trafik getiren reklamları ve sosyal medya hesaplarını ayrıca kaldırtın, müşterilerinizi resmî adresiniz konusunda uyarın ve parası giden müşterilere izleyecekleri yolu gösterin. Ürün görselleriniz ve metinleriniz kopyalandıysa DMCA bildirimi de ek bir yol olabilir. Aşağıda her adımı bir mağaza sahibinin gözünden anlatıyoruz.

Taklit mağazanın işaretleri

Çoğu mağaza sahibi taklidi kendisi bulmaz; müşteriden gelen “siparişim gelmedi” ya da “havale yaptım ama kimse dönmüyor” mesajıyla öğrenir. Müşterinin bahsettiği adres sizin siteniz değilse karşınızda büyük olasılıkla bir taklit vardır. Taklit mağazalarda sık görülen işaretler:

• Benzer alan adı: Mağaza adınıza “indirim”, “outlet”, “kampanya” gibi kelimeler eklenmiş ya da harfleri değiştirilmiş bir adres, örneğin alisverisdunyasi-indirim[.]shop.
• Gerçek dışı fiyatlar: Tüm ürünlerde yüzde 70 gibi gerçek dışı indirimler ve “stoklar tükeniyor” sayaçları.
• Tek ödeme yöntemi: Yalnızca havale veya EFT ya da sizin kullanmadığınız bir ödeme sayfası.
• Eksik ya da yanlış şirket bilgisi: Ticaret unvanı, MERSİS numarası, adres ve iade koşulları yok veya sizinkilerin birebir kopyası, ama iletişim kanalları farklı.
• Trafik kaynağı: Müşteriler siteye çoğu zaman bir sosyal medya reklamından ya da mesajlaşma uygulamasında paylaşılan bir bağlantıdan ulaşır.

Kopya mı, ele geçirilmiş site mi?

Önce sahte içeriğin nerede durduğunu netleştirin. Sahte sayfa sizin alan adınızın altında, örneğin kendi sitenizin bir alt klasöründe ya da ödeme adımında çıkıyorsa bu bir taklit değil, sitenizin ele geçirildiği anlamına gelebilir. O durumda öncelik barındırma firmanız ve yazılım ekibinizle birlikte sızıntıyı kapatmak, şifreleri değiştirmek ve kayıtları incelemektir. Bu yazıdaki adımlar, sahte sitenin size ait olmayan ayrı bir alan adında çalıştığı durum içindir.

İlk iş: kanıtları kaydedin

Taklit siteler sık sık adres değiştirir ya da kısa süre sonra kapanıp başka bir alan adında açılır. Bildirimlerin kabul edilmesi için ihtiyaç duyacağınız kanıtı şimdi toplayın, sayfaya hiçbir bilgi girmeden:

• Sahte sitenin tam adresi ve varsa yönlendirme yaptığı diğer adresler.
• Adres çubuğu görünür şekilde, tarih ve saatiyle ekran görüntüleri: ana sayfa, ürün sayfası, ödeme ve iletişim sayfaları.
• Siteye trafik getiren reklamların ekran görüntüleri ve reklamı yayınlayan hesabın adı.
• Sayfada gösterilen IBAN, telefon, WhatsApp numarası ve e-posta adresleri.
• Kopyalandığını gösterebileceğiniz kendi içeriğiniz: ürün fotoğraflarınızın ve metinlerinizin özgün hâlleri ve yayın tarihleri.
• Size ulaşan müşteri şikâyetleri; kişisel verileri ayıklayarak.

İlk saatlerde neye öncelik verileceğini genel bir çerçevede markanızı taklit eden site: ilk 24 saat yazımızda anlattık. Bu yazı ise mağaza sahibine özgü adımlara odaklanıyor.

Sahte siteyi kaldırtmak: kime, ne bildirilir?

Tek bir yere bildirip beklemek yerine aşağıdaki kanalları aynı gün kullanın. Engel listeleri müşteriyi hızla uyarır; altyapı sağlayıcıları ise siteyi tamamen kaldırabilir.

1. Tarayıcı engel listeleri: Google Safe Browsing bildirim formu ve Microsoft’un güvenli olmayan site bildirme sayfası. Listeye girdiğinde tarayıcılar ziyaretçiye uyarı gösterir.
2. USOM: Türkiye’deki kullanıcıları hedefleyen siteler için siberguvenlik.gov.tr/ihbar formu ya da ihbar@siberguvenlik.gov.tr adresi.
3. Kayıt firması ve barındırma firması: Alan adının kayıt firmasını ICANN’in kayıt sorgulama aracıyla bulun; bildirimi kayıt firmasının kötüye kullanım adresine, ayrıca barındırma firmasına gönderin.
4. CDN: Site Cloudflare arkasındaysa gerçek barındırıcı gizlenir; nasıl ilerleyeceğinizi Cloudflare arkasındaki sahte siteyi kaldırma yazımızda anlattık.
5. Telif bildirimi: Ürün fotoğraflarınız ve metinleriniz birebir kopyalandıysa telif temelli bir bildirim de ek bir yol olabilir. Ne zaman işe yaradığını klon sitelere karşı DMCA bildirimi yazımızda anlattık.

Bildirimde kısa ve somut olun: sitenin adresi, taklit ettiği gerçek mağaza, sizin resmî alan adınız, sitenin müşterilerden ne aldığı (para, kart bilgisi, kişisel veri) ve kanıtlar. “Bu site benim mağazamı taklit ediyor ve müşterilerden ödeme topluyor” cümlesi, uzun bir hukuki metinden daha hızlı işlem görür.

Reklamları ve sosyal medya hesaplarını kapatın

Taklit mağazaların çoğu ziyaretçiyi arama sonuçlarından değil, ücretli reklamlardan alır. Site kapansa bile reklam hesabı yeni bir adresle devam edebilir. Bu yüzden:

• Reklamı, platformun kendi “reklamı bildir” özelliğiyle ve ayrıca marka hakkı ya da taklit formlarıyla bildirin; reklamın ve reklamveren sayfasının bağlantısını kaydedin.
• Mağaza adınızı ve logonuzu kullanan sosyal medya hesaplarını taklit (kimliğe bürünme) kategorisinde bildirin. Bildirimi markanın resmî hesabından ya da yetkili temsilcisinden yapmak sonucu hızlandırır.
• Aynı hesabın farklı ürün kategorilerinde yeni reklamlar açıp açmadığını birkaç gün boyunca izleyin.

Reklam bildirirken reklamın görüldüğü tarih ve saati, gösterildiği hesabı ya da sayfayı ve tıklandığında açılan tam adresi ekleyin. Bazı sahte reklamlar inceleme yapan kişiye zararsız bir sayfa, hedeflenen kullanıcıya ise taklit mağazayı gösterir; bu nedenle tıkladığınızda gördüğünüz sahte sayfanın ekran görüntüsü, bildirimin kabul edilmesinde belirleyici olabilir.

Müşterilerinizi koruyun

Kaldırma her zaman hemen gerçekleşmez. Bu sürede müşterilerinizi bilgilendirmek, yeni mağdurları önlemenin en hızlı yoludur.

• Kısa bir duyuru yayımlayın: Sitenizin üst kısmında ve sosyal medya hesaplarınızda resmî adresinizi, kullandığınız ödeme yöntemlerini ve taklit adresi bağlantısız biçimde yazın.
• Müşteri hizmetlerine hazır yanıt verin: “Bu adres bize ait değil; siparişiniz bizim sistemimizde yok” gibi net bir metin ve mağdur müşterinin izleyeceği adımlar.
• Doğrulanabilir bilgiyi gösterin: Ticaret Bakanlığı’nın ETBİS duyurusuna göre ETBİS’e kayıtlı e-ticaret işletmelerinin internet adresi, ticaret unvanı ve MERSİS numarası eticaret.gov.tr üzerinden yayımlanıyor. Kayıtlıysanız müşterilerinize resmî adresinizi bu kaynaktan da kontrol edebileceklerini söyleyin.
• Parası gidenlere yol gösterin: Kartla ödeme yapan müşteri bankasını hemen aramalı; havale yapan müşteri de bankasına başvurmalı ve kolluğa ya da Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunmalıdır. Adım adım rehber için müşterilerinizi dolandırıldım sayfamıza yönlendirebilirsiniz.

Siparişler kargo aşamasında da hedef alınabilir: sahte siteyle birlikte mağazanızın ve kargo firmasının adını kullanan SMS’ler görülürse kargo firmanızla bilgi paylaşın. Kargo tarafının kendi önlemlerini kargo firmaları için marka koruma yazımızda anlattık.

Bir sonrakini erken yakalayın

Bir taklit kapandığında aynı kit çoğu zaman birkaç gün içinde yeni bir alan adında açılır. Tekrarı önlemek için mağaza adınızın varyasyonlarını düzenli takip edin; olası benzer alan adlarını benzer alan adı bulucu aracımızla görebilirsiniz. En çok kullanılan birkaç varyasyonu kendiniz kaydetmek, sosyal medyadaki reklam kütüphanelerini mağaza adınızla aramak ve müşteri bildirimlerini tek bir listede toplamak da işe yarar.

Bu işi her seferinde baştan yapmak istemiyorsanız Phishvoid, mağazanızı taklit eden siteleri izler, her birini insan ekiple doğrular ve engel listeleri, USOM, barındırma ve kayıt firmaları, Cloudflare ve gerektiğinde DMCA bildirimleriyle kaldırma sürecini sonuna kadar yürütür.

Sık sorulan sorular

Taklit e-ticaret sitesi ne kadar sürede kapanır?

Kesin bir süre yoktur. Engel listesi uyarıları genellikle kaldırmadan önce devreye girer; kaldırma süresi ise barındırma ve kayıt firmasının yanıt hızına, sitenin bir CDN arkasında olup olmadığına ve bildirimin ne kadar eksiksiz olduğuna bağlıdır. Aynı anda birden fazla kanala bildirim yapmak süreyi kısaltır.

Taklit sitedeki siparişlerden mağaza sorumlu mu?

Sahte site sizin sisteminizde çalışmaz ve siparişler size ulaşmaz. Sorumluluk ve olası hukuki adımlar somut duruma göre değişir; bu konuda bir hukuk danışmanından görüş alın. Pratikte en önemli iş, mağdur müşteriye hızlı ve net bilgi vermek ve şikâyetlerini kayıt altına almaktır.

Sahte siteyi kendim kapatabilir miyim?

Doğrudan kapatamazsınız; siteyi barındırma firması, alan adını kayıt firması kaldırabilir. Sizin yapacağınız, kanıtlı bildirimleri doğru taraflara göndermek ve sonucu takip etmektir. Siteye saldırmak ya da onu çökertmeye çalışmak hukuka aykırı olabilir ve kanıtları yok edebilir.

Taklit alan adını kendi adıma alabilir miyim?

Markanızı içeren bir alan adı için UDRP gibi alan adı uyuşmazlık çözüm yolları vardır, ancak bunlar hızlı kaldırma için değil, alan adının devri için tasarlanmış ve daha uzun süren süreçlerdir. Aktif bir dolandırıcılıkta önce siteyi kaldırtmak, devri ise ayrıca değerlendirmek daha pratiktir.

Taklit siteyi kaldırtmak ücretli mi?

Engel listelerine, USOM’a ve sağlayıcılara bildirim yapmak ücretsizdir; harcanan şey zaman ve takiptir. Bu işi bir hizmete devretmek isterseniz Phishvoid’de tek bir abonelik planı vardır; sınırsız kaldırma talebini kapsar ve fiyat bir demo görüşmesinden sonra belirlenir.