Alan Adı Firmasına Kötüye Kullanım Bildirimi: Adım Adım

Alan adı firmasına kötüye kullanım bildirimi nasıl yapılır? Kayıt firmasını bulma, ICANN kuralları, etkili bildirim ve yanıt gelmezse izlenecek yol.

Sahte bir site için alan adı firmasına kötüye kullanım bildirimi, alan adını satan kayıt firmasının (registrar) abuse e-posta adresine ya da web formuna, alan adının dolandırıcılık için kullanıldığını gösteren kanıtlarla yapılır. Kayıt firmasını ve abuse iletişim bilgisini bir RDAP sorgusuyla, örneğin ICANN’in alan adı sorgu aracıyla bulursunuz. .com, .net, .shop gibi genel uzantılarda ICANN kuralları, kayıt firmalarının bildirimin alındığını teyit etmesini ve oltalama kanıtı yeterliyse derhal uygun önlemi almasını ister. En yaygın önlem alan adının askıya alınmasıdır. Bildirim ücretsizdir. Bu yazıda kayıt firmasının neyi yapıp neyi yapamayacağını, bildirimin nasıl yazılacağını ve yanıt gelmezse ne yapılacağını anlatıyoruz.

Alan adı firması neyi yapabilir, neyi yapamaz?

Kayıt firması sitenin dosyalarını değil, alan adının kaydını yönetir. Bu yüzden elindeki en güçlü araç alan adını askıya almaktır. Askıya alınan alan adı DNS’te çözümlenmez; site hangi sunucuda barındırılırsa barındırılsın o adresten açılmaz. Bu, dolandırıcının sunucu değiştirdiği ya da siteyi bir CDN arkasına sakladığı durumlarda özellikle değerlidir.

Kayıt firmasından bekleyemeyeceğiniz şeyler de vardır:

• Dosyaları silmek: İçerik sunucuda kalır. Bunun için hosting firmasına sahte site şikayeti yapmanız gerekir.
• Marka uyuşmazlığına karar vermek: Alan adı markanıza benziyor ama ortada sahte bir site yoksa bu bir kötüye kullanım değil, hak uyuşmazlığıdır. Genel uzantılarda bunun yolu UDRP gibi uyuşmazlık çözüm süreçleridir.
• Meşru bir siteyi topluca kapatmak: Ele geçirilmiş bir şirket sitesinde sahte sayfa varsa alan adını askıya almak masum site sahibine de zarar verir. ICANN’in rehberi de bu durumda kayıt firmasının alan adı sahibini ya da barındırıcıyı bilgilendirmeyi tercih edebileceğini belirtir.

Kısacası kayıt firması, yalnızca dolandırıcılık için kaydedilmiş alan adlarında en etkili muhataptır. Kaydedildiği günden beri sadece sahte site yayınlayan ornekbanka-giris[.]com gibi bir alan adı tipik örnektir. Bu tür adlar çoğu zaman yeni kayıtlı alan adıdır; kayıt tarihinin sahte sitenin ortaya çıktığı günlere yakın olması bildiriminizde vurgulamaya değer bir işarettir.

Kayıt firmasını ve abuse adresini bulun

Alan adının hangi firmadan alındığını görmek için ICANN Lookup gibi bir RDAP sorgu aracı kullanın. Sonuçta şu alanlara bakın:

1. Kayıt firması (Registrar): Bildiriminizin muhatabı.
2. Abuse iletişim bilgisi: Kayıt firmasının kötüye kullanım e-posta adresi ve telefonu. Birçok firma bunun yanında sitesinde ayrı bir kötüye kullanım bildirim formu sunar.
3. Kayıt tarihi: Birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adı, şüpheyi güçlendiren bir bilgidir.
4. Kayıt sahibi: Genellikle gizlenmiş ya da “REDACTED” olarak görünür. Bu bildirim yapmanıza engel değildir, çünkü muhatabınız kayıt sahibi değil, kayıt firmasıdır.

Bazı alan adları kayıt firmasının bir bayisi (reseller) üzerinden satılır; örneğin bir hosting firması müşterilerine alan adı da satıyor olabilir. Bu durumda bayiye de yazabilirsiniz, ama RDAP sonucunda görünen kayıt firması sorumlu taraf olmaya devam eder. ICANN rehberi, inceleme bir bayi tarafından yapılsa bile kayıt firmasının alınan önlemleri açıklayıp belgelemesi gerektiğini vurgular.

Ülke kodlu uzantılarda (.tr, .de, .uk gibi) kurallar o ülkenin kayıt otoritesine göre değişir ve ICANN’in kayıt firması sözleşmesi bu uzantılara doğrudan uygulanmaz. .tr alan adları için izlenecek yolu .tr alan adı şikayet rehberimizde ayrıca anlattık.

ICANN kuralları 2024’ten beri ne diyor?

ICANN, kayıt firmalarıyla yaptığı sözleşmede (RAA) 5 Nisan 2024’te yürürlüğe giren değişikliklerle DNS kötüye kullanımına karşı açık yükümlülükler tanımladı. ICANN’in uyum rehberine göre öne çıkan noktalar şunlardır:

• Kapsam: DNS kötüye kullanımı; zararlı yazılım, botnet, oltalama, pharming ve bunlara aracılık eden spam olarak tanımlanır. Sahte site bildirimi doğrudan bu kapsama girer.
• Alındı onayı: Kayıt firması, bildirimin alındığını firmanın adını, bildirilen alan adını ve bildirim tarihini içeren bir onayla bildirmelidir.
• Eyleme dönük kanıt: Kayıt firması, alan adının kötüye kullanıldığını makul biçimde belirlemeye yetecek kanıta ulaştığında derhal uygun önlemi almalıdır. Bildirim eksik olsa bile firmanın erişebildiği bilgileri incelemesi beklenir.
• Sabit bir gün sayısı yok: Kural “derhal” der; neyin yeterince hızlı olduğunu ICANN her vakada ayrı değerlendirir.
• Web formları: Kayıt firmaları bildirimi form üzerinden alabilir, ancak form üye girişi gerektirmemelidir.

Bu kurallar iyi hazırlanmış bir bildirimin karşılıksız kalma ihtimalini azaltır, ama sonucu yine de kanıtın kalitesi belirler. Askıya alma da hikâyenin sonu değildir: aynı kampanya çoğu zaman benzer bir adla yeniden kaydedilir. Markanıza benzeyen yeni kayıtları izlemek, bir sonraki bildirimi daha hızlı yapmanızı sağlar.

Sonuç alan bir bildirim nasıl yazılır?

ICANN rehberinde aktarılan sektör önerileri, tam adresin etkisizleştirilmiş biçimde yazılmasını ve sahte içeriği ile taklit edilen siteyi gösteren bir ekran görüntüsünün eklenmesini önerir. Bildiriminizde şunlar bulunsun:

• Alan adı ve sahte sayfanın tam yolu, örneğin hxxps://ornekbanka-giris[.]com/giris
• Taklit edilen resmî site ve marka sahibiyle ilişkiniz
• Tarih ve saatin göründüğü ekran görüntüsü; sayfa kart bilgisi, şifre ya da doğrulama kodu istiyorsa bunun açıkça belirtilmesi
• Ziyaretçilerin siteye nasıl yönlendirildiği: SMS, e-posta ya da reklam
• Aynı kampanyaya ait birden fazla alan adı varsa hepsinin tek bildirimde listelenmesi; bu, firmanın bağlantıyı görmesini kolaylaştırır
• Net talep: alan adının askıya alınması

Bildirimi “marka ihlali” olarak değil, dolandırıcılık ve oltalama olarak çerçeveleyin. Kayıt firmaları marka anlaşmazlıklarında taraf tutmaktan kaçınır, ama kimlik bilgisi toplayan bir sahte siteyi askıya almak için açık bir sözleşme dayanağına sahiptir. Düzenli bir taslak için abuse bildirimi oluşturucu aracımızı kullanabilirsiniz.

Yanıt gelmezse: ICANN şikayeti ve paralel adımlar

Genel uzantılı bir alan adında kayıt firması bildirimi yanıtsız bırakırsa ya da önlem almazsa ICANN Contractual Compliance şikayet sayfasından kötüye kullanım şikayeti açabilirsiniz. Bu sayfa abuse iletişim bilgisinin yayımlanmamasını, bildirimin incelenmemesini veya yanıtlanmamasını ve DNS kötüye kullanımına karşı önlem alınmamasını ayrı şikayet konuları olarak sayar. İlk bildiriminizi, alındı onayını ve tarihleri eklemek dosyanızı güçlendirir. ICANN içeriği kendisi kaldırmaz; kayıt firmasının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini inceler.

Bir üst basamak da kayıt operatörüdür (registry). Her uzantının bir işletmecisi vardır ve ICANN’in genel uzantılar için yaptığı kayıt operatörü sözleşmesi de 2024’te benzer DNS kötüye kullanım yükümlülükleri getirdi. ICANN şikayet sayfası, kayıt operatörünün abuse iletişim bilgisini yayımlamamasını ve kötüye kullanıma karşı önlem almamasını ayrı şikayet konuları olarak sayar. Kayıt firması sessiz kaldığında uzantının kayıt operatörüne kısa ve kanıtlı bir bildirim göndermek, bazı durumlarda süreci yeniden hareketlendirir.

Beklerken diğer kanalları da açık tutun: hosting firması, varsa CDN, USOM ve tarayıcı engel listeleri. Tarayıcı uyarısı için atılacak adımları Google’a sahte site bildirme yazımızda anlattık. Phishvoid, doğrulanmış her sahte site için kayıt firmasına, barındırıcıya ve engel listelerine aynı anda bildirim yapar ve sonuç alınana kadar takip eder.

Sık sorulan sorular

Askıya alınan alan adına ne olur?

Askıya alınan alan adı DNS’te çözümlenmez, bu yüzden site o adresten açılmaz. Alan adı genellikle kayıt süresi dolana kadar kayıtlı kalır ve kayıt firması ayrıca transfer kilidi uygulayabilir. Sahte dosyalar ise sunucuda durmaya devam edebilir.

Kayıt firması ne kadar sürede yanıt verir?

ICANN kuralları bir gün sayısı belirlemez; bildirimin alındığının teyit edilmesini ve kanıt yeterliyse derhal uygun önlem alınmasını ister. Pratikte süre firmaya ve kanıtın netliğine göre değişir.

Kayıt sahibi bilgisi gizliyse bildirim yapabilir miyim?

Evet. Gizlilik hizmeti kayıt sahibinin kimliğini saklar, kayıt firmasını değil. Bildiriminiz kayıt firmasına gider ve firma kendi müşterisinin bilgilerine erişebilir.

Bildirimi hangi dilde yazmalıyım?

Kayıt firması yurt dışındaysa İngilizce yazın. Abuse ekiplerinin çoğu İngilizce çalışır; kısa cümleler, tam adres ve ekran görüntüsü yeterlidir. Türkiye’deki firmalara Türkçe yazabilirsiniz.

Marka sahibi değilsem bildirim yapabilir miyim?

Evet. Sahte siteyi fark eden herkes kötüye kullanım bildirimi yapabilir. Marka sahibi olmak, alan adını devralmak gibi hak temelli bir talepte bulunduğunuzda önem kazanır.