Sahte Kripto Borsası: SPK Lisans Kontrolü Nasıl Yapılır?

Sahte kripto borsası nasıl anlaşılır? Unvanı SPK listelerinde kontrol etmeyi, çekim için vergi tuzağını ve para gönderdiyseniz atılacak adımları anlatıyoruz.

Sahte kripto borsası, gerçek bir alım satım platformu gibi görünen ama yatırdığınız parayı hiçbir piyasaya götürmeyen, ekranda kazanç gösterip para çekmek istediğinizde “vergi” ya da “komisyon” adı altında yeni ödemeler isteyen bir site veya uygulamadır. En hızlı kontrol, platformun ticari unvanını Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) kripto varlık hizmet sağlayıcı listelerinde aramak ve siteye yalnızca kendi doğruladığınız adresten girmektir. Unvanı bulamıyorsanız ya da listelerde karşılığı yoksa para göndermeyin.

Bu yazıda Türkiye’deki yasal çerçeveyi, sahte platformların nasıl kurgulandığını, SPK lisans kontrolünün adım adım nasıl yapılacağını ve para gönderdiyseniz neler yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Türkiye’de kripto platformları için kurallar

2 Temmuz 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanun, Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik yaparak Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcılarını SPK’nın düzenleme ve denetimine bağladı. SPK’nın o tarihli duyurusuna göre bu faaliyet izne bağlı. Yurt dışında kurulu bir platform da Türkiye’de iş yeri açarsa, Türkçe internet sitesi kurarsa ya da doğrudan veya aracılar üzerinden Türkiye’de tanıtım yaparsa Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyet göstermiş sayılıyor.

SPK ayrıca haftalık bültenlerinde, Türkiye’de izinsiz kripto varlık hizmeti sunduğunu tespit ettiği internet siteleri için aldığı erişim engeli kararlarını duyuruyor. Pratikteki anlamı şu: Türkçe hizmet veren, Türkiye’deki kullanıcılara reklam yapan ama SPK listelerinde adı geçmeyen bir “borsa” en iyi ihtimalle izinsizdir, kötü ihtimalle ise tamamen sahtedir.

Sahte kripto borsası nasıl çalışır?

1. İlk temas: Ünlü bir ismin kullanıldığı bir sosyal medya reklamı, yapay zekâyla üretilmiş bir video, Telegram ya da WhatsApp’taki bir “yatırım grubu” veya bir tanışma uygulamasında başlayan sohbet. Reklam tarafını sahte reklam ve deepfake yatırım dolandırıcılığı yazımızda ayrıntılı anlattık.
2. Küçük başlangıç: Bir “hesap yöneticisi” küçük bir tutarla başlamanızı önerir. Panel her gün düzenli kazanç gösterir.
3. Güven için küçük çekim: Bazı kurgularda ilk küçük çekime izin verilir. Bu, daha büyük yatırımın yolunu açar.
4. Büyük yatırım: “Kampanya bitmeden” ya da “VIP seviyeye geçmek için” gibi gerekçelerle tutar büyütülür. Para çoğu zaman bir şirket hesabına değil, bir şahıs IBAN’ına ya da bir kripto cüzdan adresine gönderilir.
5. Çekim engeli: Çekim istediğinizde hesap “incelemeye” alınır; vergi, komisyon, kara para aklama kontrolü ya da hesap doğrulama ücreti istenir. Her ödemeden sonra yeni bir engel çıkar.
6. İkinci dalga: Kayıptan sonra “paranızı geri alırız” diyen sahte avukatlar, kurtarma şirketleri ya da kendini kurum yetkilisi olarak tanıtan kişiler ortaya çıkar. Bu, yeni bir dolandırıcılığın başlangıcıdır. Benzer bir kalıbı sahte müşteri destek hesapları yazımızda inceledik.

Ekrandaki bakiye, sitenin veritabanındaki bir sayıdan ibarettir. Ortada alınıp satılan bir varlık yoktur; gösterilen kazanç, daha fazla para göndermeniz için tasarlanmıştır.

SPK lisans kontrolü adım adım

1. Ticari unvanı bulun. Gerçek bir platform; sitesinin alt kısmında, kullanıcı sözleşmesinde ve kişisel verilere ilişkin aydınlatma metninde şirket unvanını açıkça yazar. Unvan yoksa, yalnızca bir marka adı ve bir Telegram hesabı varsa durun.
2. Unvanı SPK listelerinde arayın. SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcıları bölümünde Faaliyette Bulunanlar Listesi, Tasfiye Sürecinde Olanlar Listesi, Tasfiye Beyanında Bulunanlar Listesi ve başvurusu işlemden kaldırılan platformların listesi yer alıyor.
3. Listenin ne anlama geldiğini okuyun. SPK, Faaliyette Bulunanlar Listesi’nin geçici olduğunu ve listede yer almanın izin verildiği anlamına gelmediğini sayfanın kendisinde belirtiyor. Tasfiye listelerindeki platformlar ise faaliyetini sonlandırma sürecindedir; bunlarda yeni hesap açmayın. İzin kararları ve yaptırımlar haftalık bültenlerde yayımlanır.
4. Adresin o şirkete ait olduğunu doğrulayın. Sahte borsalar, listede adı geçen gerçek bir platformun adını, logosunu ve tasarımını kopyalayabilir. Siteye reklamdaki ya da mesajdaki bağlantıdan değil, daha önce kullandığınız veya şirketin kendi kanallarından doğruladığınız adresten girin. Mobil uygulamayı yalnızca resmi uygulama mağazasından, yayıncı adını kontrol ederek indirin; size dosya (APK) olarak gönderilen bir uygulamayı yüklemeyin.

Alan adındaki küçük harf ve karakter oyunlarını yakalamak için typosquatting ve homoglyph alan adları yazımıza göz atabilirsiniz. Kontrol bir iki dakika sürer ve ücretsizdir; atlandığında ise kayıp genellikle geri dönmez.

Uyarı işaretleri

Aşağıdaki işaretlerden biri bile para göndermeden önce durmak için yeterli bir nedendir:

Para gönderdiyseniz ne yapmalısınız?

• Yeni ödeme yapmayın. “Son bir vergi ödemesi”, “hesap kilidini açma ücreti” ya da “iade masrafı” istendiğinde bu, aynı dolandırıcılığın devamıdır.
• Bankanızı hemen arayın. Havale, EFT ya da kartla ödeme yaptıysanız bankanıza kartınızın arkasındaki numaradan ulaşın, alıcı hesabı bildirin ve itiraz sürecini başlatın. Kripto transferleri ise genellikle geri alınamaz; işlem kimliğini (TxID) ve cüzdan adreslerini kaydedin.
• Delilleri toplayın. Site adresi, ekran görüntüleri, yazışmalar, IBAN ve cüzdan adresleri, dekontlar ve size ulaşan reklamın bağlantısı.
• Şikâyet ve ihbarda bulunun. En yakın emniyet veya jandarma birimine ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun. Platformu SPK’ya da bildirebilirsiniz; SPK’nın şikâyet başvurusu sayfası kayıtlı elektronik posta (KEP) ve posta adresini gösteriyor. Sahte siteyi ayrıca USOM’a bildirin.
• “Kurtarma” tekliflerine karşı dikkatli olun. SPK, şikâyetleri mevzuata uygunluk açısından inceler; zararın tazminine kendisi karar vermez. Kendini SPK, banka ya da avukat olarak tanıtıp ücret karşılığında paranızı geri alacağını söyleyen kişilere ödeme yapmayın.

Hangi adımı hangi sırayla atacağınızı dolandırıldım sayfamızda özetledik.

Taklit edilen platformlar ne yapabilir?

Sahte borsalar yalnızca uydurma markalarla sınırlı değildir; bazıları bilinen bir platformun adını, logosunu ve arayüzünü birebir kopyalar. Taklit edilen platform için en etkili adımlar; benzer alan adlarını ve uygulama mağazalarını düzenli izlemek, sahte sayfaları barındırma ve kayıt firmalarına, tarayıcı engel listelerine ve USOM’a bildirmek ve kullanıcılara resmi adreslerini açıkça duyurmaktır. Platform tarafındaki izleme ve kaldırma adımlarını kripto borsası marka koruma rehberimizde ayrıntılı anlattık. Phishvoid, kripto platformları dahil kurumların taklit edilen sitelerini tespit edip ekibiyle doğrular ve kaldırma bildirimlerini tek abonelik kapsamında yürütür.

Sık sorulan sorular

Yurt dışındaki bir kripto borsasını Türkiye’den kullanabilir miyim?

SPK’nın 2024 duyurusuna göre Türkiye’de iş yeri açan, Türkçe internet sitesi kuran ya da Türkiye’de tanıtım yapan yurt dışı platformlar Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyet göstermiş sayılıyor ve bu faaliyet izne bağlı. SPK, izinsiz faaliyet gösteren siteler için erişim engeli kararları alıyor. Kullanmayı düşündüğünüz platformun durumunu SPK listelerinden ve bültenlerinden kontrol edin.

“Faaliyette Bulunanlar Listesi”ndeki bir platform lisanslı mıdır?

Tek başına hayır. SPK bu listenin geçici olduğunu ve listede yer almanın izin verildiği anlamına gelmediğini belirtiyor. Liste, platformun SPK sürecinin içinde olduğunu gösterir; izin kararları bültenlerde yayımlanır.

Para çekmek için vergi ödemem isteniyor, ödemeli miyim?

Hayır. Çekimi serbest bırakmak için önceden ödeme istenmesi sahte platformların en tipik işaretidir ve her ödemenin ardından yeni bir engel çıkar. Ödemeyi durdurun, bankanızla ve kollukla iletişime geçin.

SPK kaybettiğim parayı geri öder mi?

SPK şikâyetleri mevzuata uygunluk açısından inceler, ancak zararın tazminine karar vermez. Paranın izini sürmek ve geri almak için banka itirazı ile kolluk ve savcılık süreci esas yoldur; sonuç garanti değildir.

Platformun uygulaması mağazada var; güvenilir mi?

Mağazada bulunmak tek başına yeterli değildir; sahte uygulamalar zaman zaman resmi mağazalarda da yer alabilir. Yayıncı adının SPK listesindeki unvanla ve şirketin resmi sitesinde verilen bağlantıyla eşleştiğini kontrol edin; indirme sayısına ve yorumlara tek başına güvenmeyin.